Wat is communisme
Communisme (latijn: communis = algemeen), een het kapitalisme vervangende maatschappijformatie, gebaseerd op maatschappelijke eigendom der productiemiddelen; in engere zin is het in vergelijking tot het socialisme de tweede en hogere ontwikkelingsvorm van deze formatie, een klassenloze maatschappijvorm met enkelvoudig algemeen maatschappelijke eigendom der productiemiddelen, met volledige maatschappelijke gelijkheid van alle leden der maatschappij, waar op basis van de voortdurend zich ontwikkelende wetenschap en techniek tegelijk met de alzijdige ontwikkeling der mensen ook de productiekrachten groeien en alle bronnen van de maatschappelijke rijkdom hun hele inhoud zullen vrijgeven en het grote principe 'van ieder naar zijn mogelijkheden, aan ieder naar behoefte' verwezenlijkt zal worden.
Het Communisme is een hoog georganiseerde maatschappij van vrije en bewuste werkers, waarin het maatschappelijk zelfbestuur zich heeft verankerd, werk ten gunste van de maatschappij voor elkeen een levensbehoefte wordt, een bewuste noodzaak, de aanleg van elkeen wordt aangewend met het grootste nut voor het volk (Programma van de KPSU, 1977, pag. 62).
De wetenschappelijke theorie van het Communisme is uitgewerkt door Karl Marx en Friedrich Engels. Zij toonden de historische opdracht van de arbeidersklasse als de doodgravers van het kapitalisme en scheppers van het Communisme, zij ontdekten de historische wetmatigheid van de aflossing van het kapitalisme door het Communisme als resultaat van de overwinning van de proletarische revolutie en de instelling van de dictatuur van het proletariaat en zij wezen de weg voor de opbouw van een communistische maatschappij.
De leer over het Communisme werd in toepassing op nieuwe omstandigheden verder ontwikkeld door Vladimir Iljitsj Lenin, de KPSU, en de zuster-communistische en arbeiderspartijen. De materiële voorwaarden voor het communisme ontstaan binnen de kapitalistische maatschappijformatie in evenredigheid met de groei van de vermaatschappelijking van de arbeid. De overgang van het kapitalisme naar het communisme op wereldschaal vergt een hele historische epoque; in elk land beantwoordt daaraan een overgangsperiode van kapitalisme naar socialisme.
De algemene kenmerken der twee fasen van het communisme: maatschappelijke eigendom van de productiemiddelen, opheffing van de verdeling van de maatschappij in antagonistische klassen en van de uitbuiting van de mens door de mens; de sociale integriteit van de maatschappij op grond van de eigendom van de belangrijkste belangen van de werkers en de marxistisch-leninistische ideologie; de planmatige ontwikkeling van de maatschappelijke productie in het belang van zo groot mogelijke bevrediging van de materiële en geestelijke behoeften van de werkers; de verandering van de arbeid van gedwongen in vrije en scheppende arbeid; de besturing van economische en sociale processen door de werkers zelf op basis van de wetenschappelijke kennis van de economische wetten en van de beginselen van de communistische wereldbeschouwing.
De essentiële verschillen tussen de twee fasen van het communisme worden bepaald door de mate van rijpheid der productiekrachten en der maatschappelijke verhoudingen. Socialisme ontstaat binnen het kapitalisme, communisme ontwikkelt zich op een maatschappelijke basis. De schepping van de materieel-technische bases van het communisme zal een overvloed aan materiële en geestelijke goederen losmaken; zal een zo hoge mate van planmatigheid van de maatschappelijke productie mogelijk maken en een zo hoge mate van arbeidsproductiviteit opleveren als binnen het kapitalisme nooit mogelijk zal zijn. Van een verdeling naar arbeid gaat de maatschappij over op een verdeling naar behoefte. De klassen zullen verdwijnen en de wezenlijke verschillen tussen de stad en het platteland, tussen hoofdarbeid en fysieke arbeid en de staat zal afsterven.
Onder het communisme zullen de omstandigheden ontstaan voor de alzijdige ontwikkeling van de persoonlijkheid en zullen zich de beginselen van de communistische zedelijkheid zich bevestigen. Socialisme gaat stapsgewijs over in communisme, bepaalde trekken en elementen van het communisme zullen zich al voordoen onder het socialisme, met name in de fase van een ontwikkelde socialistische maatschappij wanneer de materieel-technische basis voor het communisme wordt gelegd. De opbouw van het communisme geschiedt in een proces van actieve werkzaamheid der werkers onder aanvoering der communistische partij.
Bron: Sovjet-encyclopedisch woordenboek, 1982.